Het kostbare weefsel is een verzameling columns die historicus en N-VA-voorzitter Bart De Wever de voorbije jaren voor De Standaard en De Morgen schreef. De Wevers teksten zijn scherp geformuleerde, vaak dwarse maar toch doorgaans genuanceerde overpeinzingen rond actuele thema's.
De rode draad van het 'Het kostbare weefsel' vormen De Wevers eigen filosofische en politieke overtuigingen, grosso modo te vatten onder twee noemers: conservatisme en Vlaams-nationalisme.
Steeds opnieuw benadrukt De Wever het belang van waarden, persoonlijke ethiek, verantwoordelijkheidsbesef en sociale controle voor de samenleving als geheel (en die is meer dan een som van individuen). Hij ziet het gevaar dat we het door de eeuwen heen gestadig gegroeide 'kostbare weefsel' van het maatschappelijk waardevolle vandaag al te lichtvaardig ontrafelen, door blindelings te vertrouwen op een controlerende, regulerende (voor De Wever: 'linkse') overheid. Tegenover die 'verbiedende overheid' plaatst De Wever zijn 'hoop op zelfregulering'. In dit denkkader passen bijvoorbeeld ook zijn pleidooien voor integratie van migranten en tegen elke inperking van de vrije meningsuiting.
In zijn complexloze outing als conservatief politicus schuilt De Wevers kracht als verbale karwats voor links Vlaanderen (dat hij zelf graag de 'gauche caviar' noemt: 'het hart links, de portefeuille rechts'). Als een van de weinigen in Vlaanderen hakt hij onverdroten in op het 'progressieve eenheidsdenken', op de pleitbezorgers van een 'verbiedende overheid', op het 'ideologische failliet van de sp.a'. en op linkse onverdraagzaamheid ('Ongemerkt vormden de zelfverklaarde toleranten onzichtbare comités de salut public om te oordelen wat goed en fout denken is').
Ter illustratie van wat De Wever zelf zijn gematigd conservatisme noemt (ook wel 'communautarisme', in tegenstelling tot 'traditionalisme'), volgt hier een citaat uit het stuk 'Misdaad en straf in de zaak-Guido Demoor' (juli 2007), een overpeinzing over het nut van straf voor de plegers van misdaden : 'Ik vind zelfs dat een straf niets te maken heeft met een genoegdoening voor het slachtoffer. Een straf is iets dat een dader zichzelf oplegt door de normen van de samenleving te overtreden. In een normale samenleving aanvaardt hij die straf als voorwaarde om terug deel te nemen aan die samenleving'. Bijna elke column van het boek bevat wel zo'n gedachte, een uitnodiging aan de lezer om na te denken over een fundamenteel aspect van de moderne samenleving. Dat is in mijn ogen meteen de grootste verdienste van 'Het kostbare weefsel'.
Een tweede rode draad is De Wevers Vlaams-nationalisme en, onlosmakelijk daarmee verbonden, zijn republikanisme. Met de regelmaat van een klok hekelt de columnist het structurele gebrek aan democratie in België ('niet eens een schijndemocratie' en 'particratie pur sang, het enige dat het Belgische politieke bestel recht houdt'), de almacht van de PS, het onbegrip tussen Vlamingen en franstaligen. Met zijn republikanisme staat De Wever dan weer op een veel 'progressiever' standpunt dan, zeg maar, de sp.a: 'Republikeinen kunnen (...) reikhalzend uitkijken naar het moment dat (Prins Filip) de troon zal mogen bestijgen. Het voorbereidend werk van Laurent is intussen goed meegenomen'.
De Wevers stijl en argumentatie deden me denken aan Theodore Dalrymple, de conservatieve Britse psychiater en auteur van onder meer 'Leven aan de onderkant'. Beiden stellen met verbale virtuositeit het 'politiek correcte' in vraag en dwingen zo de lezer tot een kritische toetsing van de eigen ideeën. Wel graaft De Wever minder diep dan Dalrymple. Dat verklaart wellicht waarom zijn columns bij de redactie van zowel De Morgen als De Standaard zo gegeerd waren: BDW stelt de gevestigde orde niet écht in vraag, hij stookt slechts wat. Maar dat doet hij wel met al het talent van zijn scherpe pen en de kracht van zijn bijtende spot. De vaak emotionele reacties van lezers en politici (gaande van de klassieke scheldpartij tot persoonlijke bedreigingen) bewijzen dat De Wever de gevoelige plekken van zijn tegenstanders weet liggen en er wat graag in priemt.
Wie diepgravende maatschappijkritische analyses of concrete, conservatief geïnspireerde oplossingen voor de uitdagingen van de moderne samenleving zoekt, zal in 'Het kostbare weefsel' weinig gading vinden (misschien biedt De Wevers 'intellectuele peetvader' Edmund Burke deze lezers meer soelaas). Maar dat is dan ook eigen aan het genre van de dagbladcolumn. Toch wroet De Wever dieper onder de oppervlakte dan de meeste andere schrijvende politici.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten